8 bin yıl geçse de bozulmayan sanat: Seramik

Emine Şeyma Yıldız’ın Haberi

Genç yaşına rağmen kendisini sanata veren Sami Taşkın, Selçuk Üniversitesi matematik bölümü öğrencisi… 9 yıldır seramik sanatı ile iç içe olan genç usta, bu sanata merakı olanları Mevlana Meydanı’nda yer alan Sırçalı Sanat ve Tasarım Merkezi’nde davet ediyor.

Seramik sanatı ile nasıl tanıştınız?

İlkokuldan beri çizimlerim iyidir. Bunun farkında olan bir tanıdığım sayesinde çok küçük yaşlarda bu sanatla tanıştım. O günden beri seramikle iç içeyim. Nasip olursa heykel veya seramik bölümünde okuyacağım. Bu konuda iddialıyım.

Seramik sanatını sizden dinlemek isteriz…

Seramik toprağın ateşle buluşmasıdır. Toprak, endogen granit kayaların, doğanın aşındırmasıyla ufalanması sonucu meydana gelmektedir. Toprağın her türü seramik için uygun değildir. Kullanıma elverişli toprak kildir. Kil, dünyanın ana maddesidir. Killerin plastik özellikleri nedeni ile şekillendirme imkânlarına sahip bulunmaları ve şekillerini pişirme sureti ile koruyabilmeleri esasına dayanan seramik endüstrisi dünyanın en eski endüstrilerinden sayılmaktadır. Seramik bir ekip işidir. Ekibin ne kadar kaliteli olursa o kadar iyi iş çıkar. En basitinden modeli çıkarmak gibi zaman bir gün sürebilir, kimi zaman yıllar alabilir. Seramiğin yapım aşamasına gelirsek malzeme üretiminde kullanılacak olan kil, üretilecek malzeme türüne göre, karıştırıcı, ıslatıcı makinelerde şekillendirilebilmeleri için gerekli su miktarı ilave edilmek suretiyle homojen bir hamur elde edilmeye çalışılır. Seramik malzemesi, elle, kalıplama, presleme, döndürme, filaj veya etraj, döküm teknikleri ile şekillendirilmektedir.

“TARİHİN SIRLARINI ÇÖZDÜRÜYOR”

Seramiğin tarihçesinden bahsedebilir misiniz?

Seramiğin tarihi, uygarlık tarihi kadar eskidir. Seramiğin tarihçesi insanların ateşi bulmaları ile başlamaktadır. Suyu taşımak, muhafaza edebilmek için kaplar yapma zorunluluğundan seramik doğmuştur. Yüzyıllar boyunca, kap kacak yapımında kullanılmış, gerek eski çağlarda gerekse günümüzde yapı tuğlası üretiminde yararlanılan bir gereç olmuştur. İlk seramiğin m.ö 6000 yılında Anadolu’da üretildiği bilinmektedir. Çeşitli kültürlerin yaşadığı bir bölge olması sebebiyle Anadolu'da yapılan birçok arkeolojik kazı sonucu tarihe ışık tutan seramik eserlere rastlanmıştır. İlk kez yeni taş döneminde çıkan seramiğin en eski örnekleri Anadolu'da, Hacılar, Çatalhöyük, Beyce Sultan, Demirci höyük vb. arkeoloji kazılarında bulunan seramik kaplardır. M.Ö. 3500 Kalkalitik devir, M.Ö. 2500 - 1000 Truva, Hitit, M.S. 11. Ve 13. Yüzyıllarda Selçuklu, 10. Yüzyılda Anadolu'ya gelen Osmanlılar, Selçuklulardan kalan seramik kültürünü sürdürerek 15. Yüzyılda kendi özelliğini oluşturmuş, belli dönemlere damgalarını vurmuş ve hepsi birbirinden güzel örnekler bırakmışlardır. İlk kaynaklarını Anadolu dışındaki Türk seramiğinden alan Anadolu seramik sanatı, Osmanlı devrinde tamamen kendine özgü bir gelişme göstermiş, tercih edilen, ihraç edilen eserler vererek ilgi görmüştür. Çatalhöyük’teki kazılarda elde edilen seramik parçaları, aradan geçen 8 bin yıl boyunca bozulmadan, günümüze kadar ulaşmıştır. Bugün arkeologlar için, insanlık tarihi ile ilgili bilgilerin en önemli kaynakları da, seramik buluntularıdır. Binlerce asır bozulmadan günümüze gelen seramikler üzerindeki yazı, resim ve semboller sayesinde, geçmiş uygarlıkların yaşam tarzları ve kültürleri hakkında bilgi edinmek mümkün olmaktadır. Hitit, Lidya, Frigya, Urartu ve Roma uygarlıklarının şifreleri, büyük ölçüde seramikler sayesinde çözülmektedir. Bilim adamları, bu çok eski uygarlıklardan günümüze kadar bozulmadan gelen seramikleri inceleyerek, tarihin sırlarını çözmektedir. Çeşitli kültürlerin yaşadığı bir bölge olması sebebiyle Anadolu'da yapılan birçok arkeolojik kazı sonucu tarihe ışık tutan seramik eserlere rastlanmıştır.

Seramiği nasıl elde ediyorsunuz? Hammaddesi ne?

Seramik, doğadan elde edilen kil, kaolen, kuvars ve feldspat maddelerinin belirli oranlarda karıştırılmasıyla elde edilir. Bu maddeler hamur haline getirilerek preslenir ve bin 100 derecenin üzerinde yüksek sıcaklıkta fırınlanır. Seramiklerin ön yüzü genellikle sır dediğimiz koruyucu bir tabaka ile kaplanır. Seramik, doğadan, doğal yollarla elde edilen maddelerden yapıldığı için sağlıklıdır. Seramik çevreye zarar vermeyen bir üründür.

Peki neler üretiyorsunuz?

Mevlevi ağırlıklı çalışıyorum. Çoğu zaman özel siparişler alıyoruz. Semazen, derviş, kubbe, anahtarlık, buz dolabı süsleri vs. hepsini yapıyoruz.

Günümüzde seramik hangi amaçla kullanılmaktadır?

Günümüzde seramik, binaların iç ve dış yüzeylerinin, zeminlerinin kaplanmasında kullanılan önemli bir dekorasyon ürünüdür.

Seramik en çok hangi şehirlerde yaygın?

Çanakkale ve Kütahya’da…