ABD/İsrail-İran enerji fiyatlarını uçurdu: Petrol, gaz ve kömür zirvede

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji piyasaları sert dalgalandı. Brent petrol iki haftada yüzde 42’den fazla yükselerek 100 doların üzerine çıkarken, Avrupa’da doğal gaz fiyatları yüzde 57, kömür fiyatları ise yaklaşık yüzde 16 arttı.

ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların üzerinden iki hafta geçerken, küresel enerji piyasalarında fiyat oynaklığı dikkat çekici boyutlara ulaştı. Petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında sert yükselişler ve dalgalanmalar yaşandı.

Verilere göre, uluslararası referans olarak kabul edilen Brent petrolün vadeli varil fiyatı saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 72,48 dolar seviyesinden kapanmıştı. Ancak sonraki iki haftada piyasalarda sert yükseliş ve düşüşlerin yaşandığı bir dönem başladı.

82,37 DOLARA KADAR ÇIKTI VE GÜNÜ 77,74 DOLARDAN TAMAMLADI

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de yaşamını yitirdiği saldırıların ardından gerçekleşen ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrol, artan jeopolitik risklerin etkisiyle 82,37 dolara kadar çıktı ve günü 77,74 dolardan tamamladı. Böylece Brent petrol, önceki kapanışa göre yüzde 7,26 yükselerek 17 Mart 2022’den bu yana en güçlü günlük artışını kaydetti.

PETROL FİYATLARI 78 İLA 86 DOLAR ARALIĞINDA İŞLEM GÖRMEYE DEVAM ETTİ

İlerleyen günlerde Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler ve enerji ticaretinde yaşanabilecek aksama endişeleri fiyatları yukarı yönlü destekledi. İran’ın bölgedeki ABD üsleri ve enerji tesislerine yönelik misilleme saldırıları, sigorta şirketlerinin savaş riskine karşı poliçeleri askıya alması, bazı tanker ve konteyner firmalarının geçişleri durdurması ve üreticilerin güvenlik gerekçesiyle üretimi kısmaları arz endişelerini artırdı. Bu gelişmelerle petrol fiyatları 78 ila 86 dolar aralığında işlem görmeye devam etti.

ABD yönetimi yükselen fiyatları dengelemek amacıyla Hint rafinerilerinin Rus petrolü alımına geçici muafiyet tanıdı. Buna rağmen Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar yükseldi ve haftayı 92,69 dolardan kapattı. Böylece ilk haftada Brent petrol, haftalık bazda yüzde 27,8 artarak Nisan 2020’den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti.

9 MART’TA YÜZDE 28,9 YÜKSELİŞLE 119,5 DOLARA KADAR ÇIKTI

İkinci haftada da sert dalgalanmalar sürdü. Brent petrolün vadeli varil fiyatı 9 Mart’ta yüzde 28,9 yükselişle 119,5 dolara kadar çıkarak 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini gördü. Ancak G7 ülkelerinin stratejik petrol rezervlerini kullanıma açabileceği yönündeki beklentiler ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la savaşın yakında sona erebileceğine dair açıklamaları fiyatların geri çekilmesine yol açtı ve gün 98,96 dolardan tamamlandı.

BASRA KÖRFEZİ’NDE PETROL TANKERLERİNE YÖNELİK SALDIRILAR YAPILDI

10 Mart’ta ise satış baskısı belirgin şekilde arttı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın ABD donanmasının Hürmüz Boğazı’nda bir tankere eşlik ettiği yönündeki ve daha sonra silinen sosyal medya paylaşımı piyasalarda belirsizliği artırdı. Brent petrol gün içinde 81,16 dolara kadar gerilese de İran’ın Boğaz’a mayın döşediğine ilişkin ABD basınında çıkan haberlerin ardından günü 87,8 dolardan kapattı. Bu hareketle Brent petrolün varil fiyatı bir günde yaklaşık yüzde 11,3 düşerek son dört yılın en sert günlük gerilemesini yaşadı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin ABD ile müzakerelerin gündemde olmadığını açıklaması ise fiyatların yeniden yükselmesine neden oldu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararı artışı sınırlasa da Basra Körfezi’nde petrol tankerlerine yönelik saldırılar Brent petrolün 12 Mart’ta yeniden 100 doların üzerine çıkmasına yol açtı.

Trump’ın saldırıların devam edeceğine ilişkin mesajları da bölgedeki gerilimin kısa sürede sona ereceğine dair beklentileri zayıflattı. İki haftanın sonunda Brent petrolün varil fiyatı, saldırı öncesine kıyasla yüzde 42,3 yükselerek haftayı 103,14 dolardan kapattı.

2 MART’TA YÜZDE 39 ARTARAK 44,5 AVRO SEVİYESİNDEN GÜNÜ TAMAMLADI

Bölgede yaşanan lojistik sıkıntılar yalnızca petrol piyasasını değil, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretini de etkiledi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerinde güvenlik gerekçesiyle üretimi durdurup “mücbir sebep” ilan etmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek riskleri gündeme getirdi.

Avrupa doğal gaz piyasasında fiyat oynaklığı belirgin şekilde arttı. Kıtanın en önemli ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF’te işlem gören doğal gaz kontratları jeopolitik gelişmelere bağlı olarak sert hareketler sergiledi.

27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanan nisan vadeli TTF kontratı, saldırıların ardından 2 Mart’ta yüzde 39 artarak 44,5 avro seviyesinden günü tamamladı.

9 MART’TA 56,4 AVROYA KADAR ÇIKARAK SALDIRILARIN BAŞLAMASINDAN BU YANA EN YÜKSEK KAPANIŞI YAPTI

Yükseliş eğilimi ikinci haftada da devam etti. Arz güvenliğine ilişkin kaygıların artmasıyla kontrat fiyatı 9 Mart’ta 56,4 avroya kadar çıkarak saldırıların başlamasından bu yana en yüksek kapanışı yaptı. İki haftanın sonunda Avrupa doğal gaz fiyatları, saldırı öncesine göre yüzde 57 artışla 50,1 avro seviyesinde haftayı kapattı.

"ENERJİ PİYASASINDAKİ HAREKETLİLİK KÖMÜR FİYATLARINA DA YANSIDI"

Enerji piyasasındaki hareketlilik kömür fiyatlarına da yansıdı. Asya piyasalarında referans kabul edilen Newcastle kömürünün nisan vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolar seviyesinden kapanmıştı.

Saldırıların ardından 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükselen kontrat, 9 Mart’ta 143,8 dolara kadar çıkarak iki haftalık dönemin en yüksek seviyesini gördü.

Newcastle kömür kontratı, saldırı öncesine göre yüzde 15,8 artarak haftayı ton başına 137,3 dolardan tamamladı.