Araboğlu makası adını nereden alıyor? Konyalılar bir zamanlar güne nal sesiyle başlıyordu

Özellikle eskilerin iyi bildiği Araboğlu makası yer tariflerinde sık sık kullanılır. Yeni neslin çok bilmediği makas adını nereden alıyor? İşte detaylar...

Türkiye’nin en hesaplı ulaşım hizmetini veren ulaşımda bir model olan Konya'da bir zamanlar ulaşım İstanbul, İzmir gibi büyük Osmanlı şehirlerinde uygulandığı gibi atlı tramvayla sağlanıyordu.

KONYA'YA ATLI TRAMVAY FARZ OLDU

1896 yılında Konya’ya tren seferlerinin başladıktan sonra İstasyon civarında sosyal ve ekonomik hayat hızla gelişti. Kentin bu yeni cazibe merkezine kayan nüfus ile Konya’ya trenle gelip giden yolcuları şehir ve istasyon arasında taşımak için yeni yol ve ulaşım araçlarına ihtiyaç duyuldu. O zamanlarda İstanbul, İzmir gibi büyük Osmanlı şehirlerinde toplu ulaşımda atlı tramvaylardan faydalanılıyordu. Konya için de en uygunu buydu.

Konya’ya önemli hizmetlerde bulunan Vali Avlonyalı Ferit Paşa, o sırada Selanik’te seferden kaldırılan atlı tramvayları Konya’ya kazandırmak için girişimlerde bulundu. Sonuç olarak demir raylar döşenip Selanik’ten vagonlar getirildi. 1906 yılında kuruluşu gerçekleştirilen bir özel şirket tarafından işletilen atlı tramvaylar Konya'da seferlere başladı.

KONYA'DA ATLI TRAMVAYIN GÜZERGAHI

Konya’nın atlı tramvayları, demir hat üzerinde, belli semtlerden geçip, Türbe Önü ile tren istasyonu arasında yolcu taşımaya başladı. Türbe Önü’nde, Mevlâna Dergâhı’nın kuzeyindeki mahallede yer alan Âmil Çelebi Konağı’nın önünden hareket ediyor, Aziziye Camii’ne doğru uzanan Türbe Caddesi’nden, İstanbul Caddesi’ne çıkıyordu. Bugünkü Fatih Çarşısı’nın yerinde bulunan Terkenli’nin Hanı’nın önünden batıya doğru kıvrılarak, Kayalı Park’ın ve Mahkeme Hamamı’nın yakınından, daha sonra Tramvay Caddesi adını alacak olan güzergâhla Alâeddin Tepesi’ne doğru ilerliyordu. Şimdi İş Bankası şubesinin bulunduğu yerdeki, Yusuf Şar’ın Konağı diye anılan köşkün önünden sola saparak, şimdiki Rampalı Çarşı’nın oradan Araboğlu Makası’na doğru yoluna devam ediyordu. Saint Pavlos Kilisesi’nin Doktor Dodd’ın Amerikan Hastanesi’nin önünden, Araboğlu Kosti’nin Konağı’na varıyordu. Tramvay, bu konağın önündeki makasta değişim yaptığı için bu makasa, Araboğlu Makası denilmiş ve semt, bu şekilde anılagelmiş.

İSTASYON’A ULAŞAN TRAMVAY, O SEFERİNİ TAMAMLAMIŞ OLUYORDU

Yoluna devam eden tramvay, Tahir Paşa Camii’nin kuzeyinden geçerek, bu günkü Zafer Meydanı’na çıkardı. Buradan, Kolordu Binası (Kız Ortaokulu), Atatürk Evi (Atatürk Müzesi), Gazi Lisesi (Konya Lisesi), Millet Bahçesi, Anberreis Camii’nin önünden de ilerleyerek, Ziraat Abidesi’nin bulunduğu yerden batıya doğru kıvrılıp, İstasyon Caddesi boyunca yol alıp, son durağı olan İstasyon’a ulaşıyordu. İstasyon’a ulaşan tramvay, o seferini tamamlamış oluyordu. Atlar, bir süre dinlendirildikten sonra çözülerek, şehir yönüne gitmek üzere, vagonun arka tarafındaki oka koşuluyordu.

ARABOĞLU MAKASININ ADINI ALIŞ HİKAYESİ

Konya'da Araboğlu makası, dershanler sokağı diye bilinen Mimar Muzaffer Caddesi'ni tarif ederken kullanılır. Daha çok eskilerin bildiği Araboğlu makasını yeni jenerasyon bu isimle çok bilmez.

Araboğlu makasını adını, Müslim Arap oğlunun evinden alır. Tam konağın olduğu yerde bir zamanlar atlı tramvayın ray makası yer alıyordu. O sebeple buraya Araboğlu makası adı verilmiş. Arşivlere bakıldığında Gayri Müslim Arap oğlu Konya'da bir zamanlar buğday tüccarlığı yapmış bir vatandaş olarak yer alıyor.