Hürmüz kapanırsa kriz büyür! Gübre fiyatları tırmanışta

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya ticaretine derin darbe vurdu. Boğazın kapanmasıyla birlikte başta doğalgaz ve petrol olmak üzere kritik enerji taşımacılığı aksayarak fiyatlarda dalgalanmalara sebep oldu.

Uzmanlar, krizin ilerleyen günlerde tarımsal üretimin en önemli girdilerinden biri olan gübreyi de etkileyeceğini belirtti. Konya Sürmanşet Gazetesi'nden Muhammet Kürşat Ercan'a açıklamalarda bulunan Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Konya Şube Başkanı Burak Kırkgöz, mevcut gübre stoklarının kısa süreli rahatlama sağlasa da, fiyatlarda yükseliş ve arz sıkıntısı riskinin devam ettiğini, tarım sektörünün istikrarı için savaşın kısa sürede sona ermesi ve enerji ile gübre akışının sağlanmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

“SAVAŞLAR İLK OLARAK TARIMI ETKİLİYOR”

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine kapatmasının gübre tedariğinde ciddi aksamalara yol açabileceğini belirten Kırkgöz, deniz ulaşımının durmasının yalnızca doğalgaz ve petrol ticaretini değil; gübre ticaretini de derinden etkileyeceğini ifade etti. Bu gelişmenin, tarımın temel girdi kalemlerinden biri olan gübre fiyatlarında artış beklentisini beraberinde getirdiğine dikkat çeken Kırkgöz, “Şu anda üre tedariğinde herhangi bir problem yaşamıyoruz. Firmalardan talep ettiğimiz süre içerisinde üre sevkiyatları yapılıyor. Bu da bize Türkiye’de üre ticareti yapan büyük firmaların ellerinde stok bulunduğunu gösteriyor. Ancak bu stoklar muhtemelen belli bir süre yetecek kadardır. Çünkü üre fiyatlarının aşırı yükselmesi, dolar bazında da artış göstermesi firmaların fiyatları artırmasına neden olacaktır. Temennimiz, savaşın kısa süre içerisinde sona ermesidir. Çünkü İran, enerji ve gübre konusunda dünyada oldukça etkili ülkelerden biridir. Bu tür savaşlar, maalesef ilk olarak tarım sektörünü etkilemektedir. Tarımsal girdi maliyetlerini artırmakta ve ürün fiyatlarında dalgalanmalara neden olmaktadır. Bu nedenle savaşın kısa sürede sona ermesi ve ürün akışının devam etmesi büyük önem taşımaktadır.” diye konuştu.

BAKANLIK TEDBİR İÇİN DÜĞMEYE BASTI

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın olası bir gübre krizine karşı anlık bir refleks olarak harekete geçerek 33 diye tabir edilen z nitratlı gübrelerin ülkemizde yeniden serbest bıraktığını aktaran Kırkgöz, bir diğer ismi amonyum nitrat olan bu gübrenin geçmiş yıllarda terör olaylarında kullanıldığı için yasaklandığını ancak kısa süre önce tarımda olası aksaklıklara karşı yeniden serbest bırakıldığını söyledi. “Amonyum nitrat gübresi, üre gübresinin yaptığı işi tam anlamıyla karşılamayabilir” diyen Kırkgöz, “ Öte yandan yaşanan savaş, üre arzındaki sıkıntıları daha da görünür hale getirdi. Buna karşılık olarak, amonyum nitratlı gübrenin kullanımı belli bir süreliğine serbest bırakıldı ve bu konuda çalışmalar devam ediyor. 21’lik amonyum sülfat gübresine kıyasla ürünler üzerinde daha etkili olabilmektedir. Bu gübrenin serbest bırakılması, bu dönemde çiftçileri bir nebze rahatlatacaktır. Hem fiyat olarak üreye göre daha uygun olması hem de etkisinin üreye yakın olması nedeniyle çiftçiler tarafından olumlu karşılanacaktır” ifadelerine yer verdi.

“SAVAŞLARIN SONA ERMESİ, TARIM SEKTÖRÜ AÇISINDAN SON DERECE OLUMLU SONUÇLAR DOĞURACAK”

Geçmişte Rusya-Ukrayna savaşında da benzer durumlar yaşattığını hatırlatan Kırkgöz, Rusya’nın da özellikle fosfor açısından önemli bir kaynak olduğunu söyledi. Krıkgöz şu ifadelere yer verdi: “Taban gübrelerinde en önemli bileşenlerden biri fosfordur ve Rusya bu alanda önemli üreticilerden biridir. Savaşla birlikte bu alanda da aksamalar yaşanmıştı. Ayrıca doğalgaz, üre üretiminde kullanıldığı için Rusya bu konuda da söz sahibidir. Bu tür savaşlar, gübre ve tarımsal girdilerin fiyatlarını ciddi şekilde artırmakta ve piyasalarda sert dalgalanmalara yol açmaktadır. Bu durum hem Rusya-Ukrayna savaşında hem de İran kaynaklı gelişmelerde görülmüştür. Beklentimiz, bölgemizdeki tüm savaşların sona ermesi ve tarımsal üretimin yeniden istikrarlı bir hale gelmesidir. Çünkü çiftçiler ne şekilde hareket edeceklerini kestiremiyor. Bir gün üre fiyatlarında ciddi artış yaşanırken, başka bir gün taban gübrelerinde artış olabiliyor; ardından ürün fiyatlarında düşüşler görülebiliyor. Tüm bu dalgalanmalar savaşın etkilerinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle savaşların sona ermesi, tarım sektörü açısından son derece olumlu sonuçlar doğuracaktır.”