Konya'nın tarihi mirası

Yapı, Meram ilçesine bağlı Mücellit (günümüzde Şükran) Mahallesi, Hasbey ile Ayine sokaklarının kesiştiği köşede. Kitabesine göre Karamanoğlu Alâeddin Bey’in oğlu II. Mehmet Bey vaktinde Hatıplı Hacı Hasbey oğlu Mehmet tarafından 824/1421 senesinde yaptırılmış. Eskiden etrafı evlerle sarılmışken bugün çevresi açılıp temizlenerek bir park olarak düzenlenen yapı, kare kübik alt yapı üzerinde yüksek kasnaklı kubbe ile kapatılmıştır. Güney, doğu ve kuzey cepheleri ince yonu taş kaplamalı oluşturulmuş, üstte ve altta (S) profilli bir silmeyle çerçevelenmiş. Kuzey ve doğu cephelerinde sivri kemerli birer tepe penceresi bulunmakta. Güney cephesi tamamıyla sağır tutulurken, kuzey cephesinde, üzeri demir kapakla örtülmüş mumyalık girişi yer almakta.

BATI CEPHESİ, YAPININ EN İLGİNÇ CEPHESİ

Yolun kuzeyden güneye eğimli olması nedeniyle su basman kotu ortalama 1,00 m yukarıda olan yapının bütün cephesi (S) profilli yüksek bir silme ile belirlenmiş. Kalan hatıralardan geriye cephenin tümüyle örtülü olduğu gözlemlenmekte. Cephede sivri kemer boşluğu arasında lento taşı, dilimli kemer şeklinde oyulmuş giriş kapısı bulunmakta. Kapının güneyinde söveleri işlenmiş ve düşeyde, içerisinde birer lokma bulunan, lokmalı demir şebekeli dikdörtgen pencere ile bunun üzerinde sivri kemerli bir niş yer almakta. Silme ucundan ortalama 0,65 m içeride, 0,05 m yükseklikte kare planlı bir kaide ile başlayan 1,97 m yükseklikteki kasnak iki kademeli olarak özenle inşa edildiği görülmekte. 0,20 m yukarıdan başlayan ve 0,95 m yükseklikteki 7 ve 8’lerden oluşan üçgen geçiş bölgesi, bunun üzerinde ortasında 0,10 m yükseklikte 0,05 m derinlikte kuşak dolaşmakta, 0,82 m yükseklikteki on altıgen kasnağa geçişi gerçekleştiren üçgenler, kare gövde üzerinden 0,20 m yukarıda yer almakta. Üçgen, hudutları renkli sırlı tuğlalar ve 0,30 m derinlikte 0,10 m genişlikteki yivlerle belirginleştirilmiş. Üzerinde asal kısımlara açılan dört sivri kemerli pencerenin de yer aldığı kasnak, iki sıra üçgen tuğla dizisi üzerinde iki sıra düz tuğlalı 0,37 m yükseklikteki on altıgen silmeyle bitirilmekte. Üzerinde üç sıra üçgen çıkıntıları olan kubbe, basit bir alemle tamamlanmakta.

İç inşa dışa bağımlı olarak, kare planlı olarak yapılmış. Duvar kalınlıklarında farklılıklar oluşmakta. Kıble duvarında, büyük bölümü dökülmüş, çini mihrap ve üzerinde sivri kemerli bir niş yer almakta. Dıştaki pencereler aynı biçimde içe yansıtılmışlar. Kare plan, yukarıda, içe doğru çıkıntı yapan yüksek geçiş kısmıyla on altıgene dönüştürülmekte. Geçiş civarında kısa bir on altıgen kasnaktan sonra dilimli kubbe başlıyor. Kuzeydeki merdivenlerden inilerek girilen mumyalık haçvari planlı olup üzeri çapraz tonozla örtülü olduğu görülüyor. Hasbey Darülhuffazında su basmanı kotuna kadar altta blok kesme taş kullanılmış, bunun üstüne de ince yonu taş kaplama kullanılmış. Kaplamanın kullanıldığı kısımlar tuğla ile örülmüş. Kare bedenin üzerindeki kasnak ve kubbe tümüyle tuğla oluşturmakta. İçte yapının bütünüyle sıvanmış olması nedeniyle malzemesini bilemiyoruz. Fakat kalan izlerden yapının belli bir kota kadar çini ile kaplı olduğu görülmektedir. Hasbey Darülhuffazı, kesme taş ve tuğlanın tabii görünümü içerisinde mimari elemanlar bir biblo gibi işlenilerek yapının genel düzenindeki dinamizmin içerisinde döneminin taş, ahşap ve çinideki bütün süs elemanlarını da belli etmekte. Kubbe kasnağı ve kubbe yalın tuğla mimarisi düzenini gösterirken köşe geçişlerdeki üçgen elemanların kenarlarında yer yer yeşil renkli çini parçaları kendini ışıldayarak belli ediyor. Bunlardan üçgen geçiş elemanlarının yeşil renkli çinilerle sınırlandırılmış. İçte, mimarinin genel düzeninde, özellikle, dilimli kubbeyle dinamizm aranırken, kıble duvarındaki çini izleri bu yerin yaklaşık 2,00 m yüksekliğe kadar yeşil renkli altıgen ve mor renkli üçgen levhalarla kaplandığını açıktan gösteriyor. Mihrap nişi ve mukarnaslı kavsaranın çini kaplamaları büyük ölçüde dökülmüştür. Kalan izlerden geriye sekiz kenarlı mihrap nişinin geometrik motiflerle mozaik çinilerle kaplandığı, dört sıra mukarnaslı kavsarada ise mozaik çinilerle yıldız ve geometrik motifler bulunuyor. Mihrap nişinin zar başlıklı sütunceleri firuze bordürlerle çerçevelenmiş mor renkli palmetlerle mozaik tarzında çinilerle kaplanmış. Üzerinin çeşitli motiflerle süslü olduğu belirtilen ahşap kapının üzeri saçla kaplandığı için hangi düzende işlenildiği görülmekte.