Sırbistan, Belgrad, V. Plana-2

Geçen haftaki seyahat yazımda Sırbistan Belgrad hakkında yazı kaleme almış, bu yazıda şehrin tarihi dokusu ile birlikte Osmanlı’dan kalma bazı gelenekler ve kelimelerden bahsetmiştim. Bu yazımda Belgrad ile birlikte Ülke hakkında gördüğüm bazı yerleri de okuyucularımla paylaşmaya çalışacağım.

Ancak Sırbistan hakkında da özet bilgiler vererek şehri ve ülkeyi gezelim. Sırbistan, resmî adıyla Sırbistan Cumhuriyeti, Güneydoğu ve Orta Avrupa'da denize kıyısı olmayan ve yedi ülke ile sınırı olan bir ülkedir. Sırbistan ayrıca, tartışmalı Kosova toprakları üzerinden Arnavutluk ile de sınır paylaştığını iddia etmektedir. 6.6 milyon nüfusa sahiptir. Başkenti Belgrad aynı zamanda en büyük şehridir.

Sırp Krallığı, 1217'de Konstantinopolis tarafından tanındı ve 1346'da Sırp İmparatorluğu olarak topraklarının zirvesine ulaştı. 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu, günümüz Sırbistan'ının tamamını ilhak etti; yönetimleri zaman zaman Habsburg İmparatorluğu tarafından kesintiye uğradı; Habsburg İmparatorluğu, 17. yüzyılın sonlarından itibaren Voyvodina'da bir dayanak noktası korurken Orta Sırbistan'a doğru genişlemeye başladı. 19. yüzyılın başlarında Sırp Devrimi, bölgenin ilk anayasal monarşisi olarak ulus devleti kurdu ve bu devlet daha sonra topraklarını genişletti.

1918'de, I. Dünya Savaşı'nın ardından, Sırbistan Krallığı eski Habsburg krallığı Voyvodina ile birleşti; aynı yılın ilerleyen aylarında, 1990'lardaki Yugoslav Savaşlarına kadar çeşitli siyasi oluşumlarda varlığını sürdüren Yugoslavya'nın kuruluşunda diğer Güney Slav uluslarına katıldı.

Yugoslavya'nın dağılması sırasında Sırbistan, Karadağ ile bir birlik kurdu ve bu birlik 2006 yılında barışçıl bir şekilde feshedilerek Sırbistan'ın bağımsızlığını yeniden kazandı. 2008 yılında Kosova Meclisi temsilcileri tek taraflı olarak bağımsızlık ilan etti ve bu durum uluslararası toplumdan karışık tepkiler alırken Sırbistan, Kosova'yı kendi egemen topraklarının bir parçası olarak iddia etmeye devam ediyor. Sırbistan, üst orta gelirli bir ekonomiye sahip olup vatandaşlarına evrensel sağlık hizmeti ve ücretsiz ilköğretim ve ortaöğretim sağlamaktadır.

Her Sırbistan seyahatim öncesinde gerginlik yaşasam da aslında ülkeye girildiği zaman bu gerginliğin gereksiz olduğu, hele de bir Sırp ile karşılaşıldığında insan kendini daha da özgür hissetim diyebilirim. Sırbistan’a girerken rahat hissetmeme biraz geçmişin uzun süren savaşları, açlıkları ve korku iklimi insanı düşman görülmesine, Sırbistan’dan geçen yolculara az da olsa rahatsızlık verilmesinden kaynaklanmakta diyebilirim. Her ne kadar Kosova ve Yukarı Makedonya ya koyduğu tavır sebebiyle Sırbistan yalnız kalmakta ise de kendi içlerinde güçlü devlet yapısı ve milliyetçilik duyguları Ülkenin sağlam duruşunu ortaya koymaktadır. Sırplar kendi değerleriyle oldukça milliyetçi insanlar.

Çoğu Ortodoks Hristiyan olan ülkede, çoğu Sancak bölgesinde olmak üzere 300 bin civarında Müslüman yaşamaktadır, Belgrad’da ki Bayraklı Camii de ibadete açıktır.

Belgrad’ın en önemli yeri tarihi merkezi, (Stari Grad) turistik kalbi diyebiliriz. Otelim bu bölgede olduğu için gezilecek her yere yürüyerek ulaşıyor, en tarihi yerler olan Cumhuriyet Meydanı ve Kneza Mihaila arasındaki bölgeyi veya Skadarlija’yı geziyorum. Gezilen yerlerde iri uzun boylu genç erkek ve güzel kızlarla karşılaşıyor, Türk olduğunuzu bilenlerin çoğu tarafından gülerek karşılanıyorsunuz.

Belgrad’ı gezmeye 2 gün yetiyor, buradan ayrılarak işimiz gereği Morava Nehri kıyısında önemli tarım ve sanayi alanı olan Velika Plana bölgesine geçiyorum. Beni orada bekleyenler var. Şirin ve büyük bir yer. Sırplar bizi tam bir Türk Kültürü ile ağırlıyor. Gözlerini kapatarak buraya getirseler Anadolu da bir şehre gelinmiş gibi görürsünüz. Yemek çorba ile başlıyor, et, pilav, salata ve tatlı ile neticeleniyor. Sofrada bir de Sancak Bölgesinden Müslüman bir Boşnak olması ile de helal yemek yemiş oluyoruz.

Sırbistan seyahatimiz Velika Plana’ da son buluyor. Burada çok iyi ağırlandığımız gibi iyi dostluklar da kuruluyor. Osmanlı’dan kalma eserler de içimizi burkmuyor değil. Katolik olan Sırplar bir Müslüman karşısında da saygısını kaybetmiyor, çoğu zaman da ortak tarihimizden bahsediyoruz. 400 seneden fazla Osmanlı hâkimiyetinde kalan Sırbistan’ın (birçok ülkede olduğu gibi) dilinde burayı fetheden Sultan Fatih Mehmet yanın da bir de Türk dizileri var.

Geçmişteki Osmanlı yönetimine karşı eleştirel ve mesafeli bir tarihsel hafıza bulunsa da, modern Sırp insanının bugünkü Türkiye ve Türklere karşı dostane bir yaklaşımı da vardır demek yanlış olmaz. Bence Sırbistan ve özellikle de Belgrad gezmeye-görmeye değer bir yer.