TARİHE SAYGI ECDADA VEFA: 16 YILDA 400 RESTORASYON

Konya Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından 16 yılda yaklaşık 400 eserin restore edildiği kaydedildi. Uzun süren restorasyon çalışmaların neredeyse tamamlandığını dile getiren Bölge Müdürü İbrahim Genç, amaçlarının Konya, Karaman ve Aksaray’da ele alınmayan, restore edilmeyen hiçbir eser bırakmayacaklarını dile getirdi. Restore edilecek eserin durumuna göre sürecin değiştiğini ifade eden Bölge Müdürü İbrahim Genç, en zorlanılan çalışmaların çinilere ait olduğunu belirtti.

Alaaddin Camiinin mihrabında bulunan çiniler üzerinde ayrıntılı bir şekilde çalıştıklarını kaydeden Genç, “Her eserin özelliği farklı. Tezyinat, süsleme ağırlıklı olan bir camide veya eserde türüne göre problemler çıkıyor. Yapısal ağırlıklı restorasyonlarda da yapısal problemler varsa çıkıyor. Mesela çiniler en zorlarından bir tanesidir. Örneğin Alaaddin caminin mihrabındaki çini uygulamasında çevresin Ayetel Kürsi var. Bundan bir tane yapıp çoğaltılarak konacak bir şey değil. Bunun her detayından bir tane var. İçinde Rumi motifler, helezonik hareketler var. Hepsi sırf bulunduğu yerde tekrarsız. Yapım tekniği açısından baktığımızda mozaik tekniği diyoruz küçük küçük parçalardan oluşuyor ve aynı zamanda kavisli. Yaklaşık 40 yıldır bu işin içindeyim ben hiç çini restorasyonu duymadım çok zor bir olaydır. Biz şu anda bunu yapmaya çalışıyoruz. Tezyinatlar açısından bakıldığı zaman bulunduğu zemine göre de çoğu zaman konservasyon çalışması yapılması gerekiyor. Sıvaların sağlamlaştırılması, ahşap kısımların böceklenmeden, kurtlanmadan arındırılması, temizlenmesi, ilaçlanması, koruyucuların sürülmesi var. Bilimsel yaklaşımlarla ele alınması gereken konular. Ama düz bir camda sıva, normal taş gibi yeni ahşap gibi uygulamalar en basiti. Koruyucu ve orijinal ağırlıklı uygulamalarda hep süsleme dahil çini tavanı detayı her tarafında zorluklar olur. Burada amacımız özellikle restorasyonlarda orijinal olanı korumaktır. Koruyup esas olanı en güzel şekliyle sağlamlaştırarak gelecek nesillere aktarmak için çalışıyoruz. Bunu dışındakiler yenileme ve tamamlama gibi olur” dedi.

KONYA MERKEZDE 8 RESTORASYON TAMAMLANDI

Konya Vakıflar Bölge Müdürlüğü olarak kendilerine bağlı olan Konya, Karaman ve Aksaray’daki çalışmalara devam ettiklerini, Konya merkezde bulunan 8 büyük restorasyonun 2019 yılı itibariyle tamamlandığını dile getiren İbrahim Genç, her eserin dönemine uygun şekilde restore edildiğini ve titiz çalışıldığını kaydetti. Genç, “Konya Alaaddin Camii yeni tamamladık, çini kısımlarına devam edeceğiz. Şu anda devam eden Şerafettin Camisi var, Osmanlı döneminin önemli Konya’daki eserlerinden bir tanesi. Diğer çalışmalarımız şu anda küçük çaplı. Merkezde 2019 yılı sonunda tamamlamış olduğumuz 8 restorasyonumuz var. Devam edenlerden Ilgın’da halk arasında Çukur Cami dediğimiz Pür Hüseyin Cami var. O caminin geçmişte belli bir kısmına kadar yıkılmış ve tamamen beton ağırlıklı bir uygulamayla kullanılmış. Araştırma ağırlıklı çalışarak, ilavelerle yıkılıp yok olduktan sonra oradaki kalan kısımları göz önüne alarak dönemine uygun yeni bir ulu cami yapıyoruz. Akşehir’de önemli Osmanlı eserlerinden Hasan Paşa Cami var, onun restorasyonu devam ediyor. Burada tezyinat ağırlıklı problemler var. Üzerinde 1948’li yıllarda birçok esere sıfırdan süsleme ağırlıklı restorasyon yapılmış. Kendi içinde de bütünlük yok ve camiyle de ilgisi yok. Biz de orijinalle ilgili araştırmalara başladık. Orada caminin dönemine uygun biz tezyinat bulamadık. Altta büyük bir ihtimalle 18. Yüzyıl olacağını tahmin ettiğimiz bir dönem çıktı beden duvarlarında şu anda onu kuruyoruz. Ama kubbesinde hiçbir şey çıkmadı” diye konuştu.

2020 PROGRAMI İLE TÜM ESERLER TAMAMLANACAK

Konya, Karaman ve Aksaray’daki restorasyon çalışmalarının büyük bir kısmının tamamlandığını, 2020 programı ile bölgedeki tüm eserlerin projelendirme işlemlerinin neredeyse tamamlanacağını belirten İbrahim Genç, “Restorasyon çalışmalarımızı bitirdik diyecek seviyeye geldik” dedi. Genç konu ile ilgili şunları söyledi;

“Kültür Varlıklarını Koruma Kuruluyla beraber hareket ediyoruz, haliyle restorasyon süreçleri de uzuyor. Bölgemizde şu anda Doğanhisar merkezde Pazar Cami üzerinde çalışıyoruz.  Orada süslemesi dahil, baktığınız zaman çok basit sıvalı küçük bir mescit gibi görünen caminin tamamen sonradan müdahale edilen sıvası, boyası, badanası, ilave kısımlarını temizledikten sonra çok farklı, özellikle 16. Yy’daki esere ait duvarlar çıktı. Bir kısmı da yıkılmış o duvarların işletilmiş. Dolayısıyla şu anda onu da projelendirilip tekrar biblo gibi yapacağız. O bölgedeki diğer çalışmalarımızı bitirdik. Konya ilçelerinde Beyşehir Eşrefoğlu’ndaki caminin kendisini bitirdik ancak çini işleri devam ediyor. Bozkır Ulu camideki çalışmaları tamamladık, minaresi dahil sıfırdan yaptık. Söğütlü mahallesindeki camiyi bitirdik. Karapınar’da Reşadiye camimizi bitirdik. Özellikle Aksaray’da ve Karaman’da çalışmalar devam ediyor. Aksaray’da Güzelyurt’ta kilise camimiz var, merkezde Melik Mahmut Hangahımız var. Eğri Minarede camimiz var. Turasan Zaviyemiz var. Bunların hepsi devam edenler. Şu anda Karaman merkezde Kalede 3 tane eser devam ediyor. Ermenek’te yeni Pir Pınar Mescidini bitirdik. Restorasyon çalışmalarımızı bitirdik diyecek seviyeye geldik. Çok az kaldı, bölgemizde 400 restorasyona yaklaştık. Hedefimiz ele alınmadık, restorasyon yapılmadık eser bırakmamak. Projelendirme açısından da şu anda 2020 programı ile birlikte bölgemizdeki eserlerin projelendirme işlerini neredeyse tamamlayacağız, o kadar eksiksiz almaya çalıştık.” Dilhan DUMANOĞLU