Çatalhöyük nerede ve önemi nedir?
118
Konya’nın Çumra ilçesinde bulunan ve 1958 yılında keşfedilen Çatalhöyük, bundan yaklaşık 10 bin yıl öncesinin izlerini günümüze taşıyan birçok buluntu ile dikkat çekiyor. Yapılan kazılardan elde edilen buluntular ise dünyada insanlığın yerleşik düzene geçtiği ilk bölgenin bu alan olduğuna işaret ediyor.
218
Konya’nın Çumra ilçesine bağlı Küçükköy Mahallesi yakınlarında, şehir merkezine yaklaşık 40 kilometre Çumra ilçe merkezine ise yaklaşık 10 kilometre uzaklıkta bulunan Çatalhöyük, insanlık tarihi açısından büyük önem taşıyor.
318
İLK EV MİMARİSİ DE BURADA İLK MANZARA RESMİ DE BURADA
Neolitik Dönem’e ait en eski yerleşimlerden bir tanesi olarak tanımlanan Çatalhöyük, ilk ev mimarisi, ilk manzara resmi, ana tanrıça kültü gibi özgün buluntuları ve inanç eserleri ile insanlık tarihine ışık tutuyor.
418
Çatalhöyük, 1958 tarihinde keşfedilmiş. Çeşitli aralıklarla yapılan bilimsel kazılar günümüzde de kapsamlı olarak devam ediyor. Olağan dışı sanatıyla hayranlık uyandıran Neolitik Kent Çatalhöyük’te ilk buluntular MÖ 7400 yıllarına dayandırılıyor. Çatalhöyük, medeniyetin ve zirai faaliyetlerin temellerini anlamamızda uluslararası anahtar olarak tanımlanıyor. Çatalhöyük’ün Neolitik yerleşim tarzı ve kent planının eşitlik ideallerini yansıttığına inanılıyor.
518
DÜNYA TARİHİNDEKİ İLK 18 KATLI YAPI ÇATALHÖYÜK’TE BULUNDU
Günümüzden yaklaşık 10 bin yıl öncesine yani milattan önce 7400’lü yıllara kadar uzanan ve geçmişin izlerini günümüze taşıyan Çatalhöyük, insanlık tarihinin en önemli mirasları arasında yer alıyor. J. Mellaart tarafından keşfedildiği 1958 yılında yapılan kazı çalışmaları ile birlikte mimarisiyle de öne çıkan Çatalhöyük’te yapılan incelemelerde, yerleşik düzene ve yerleşik tarım ve hayvancılığa ilk olarak burada başlandığına dair güçlü işaretler bulunuyor.
618
Bu işaretler, 10 bin yıl öncesindeki teknoloji ile günümüzü mukayese etme fırsatı da sunuyor. Bunu sunarken de duyanları şaşırtacak önemli bilgiler ile karşılaşılıyor. Bunlardan bir tanesi de 18 katlı yapı…
718
Tabi bu yapılar günümüzdeki gibi düşünülmemeli. Bir ailenin evdeki yaşam süresi bittiğinde ev toprakla doldurulmuş, üzerine yenisi yapılmış. Yeni evlerin sürekli yapılması ile günümüzde 21 metre yüksekliğe sahip höyük oluşmuş. Höyük’te kerpiç, ağaç ve kamıştan yapılmış 18 yapı katı açığa çıkarılmış. Tavan üst örtüsü kamış üzerine sıkıştırılmış kil topraktan oluşturulmuş.
818
DUVARLARDAKİ SANATSAL FİGÜRLER DİKKAT ÇEKİYOR
Evler tek katlı olup, eve giriş damda açılan bir delikten, merdivenle gerçekleştirilmiş. Her ev bir oda ve bir depodan oluşmuş. Odaların içinde dörtgen ocaklar bulunup sıvalı duvarlar beyaz renge boyandıktan sonra üzerine sarı, kırmızı ve siyah tonlarda resimler yapılmış.
Orijinal boğa, koç ve geyik başlarının sıkıştırılmış kil ile konserve edilerek duvarlara aplike edildiği anlaşılmaktadır. Bu temaların yanında rölyef halinde insan figürleri ile hayvan figürleri de görülmektedir.
918
ANADOLU’DAKİ MADENCİLİK TARİHİNİ DEĞİŞTİREN BULUŞLAR
Çatalhöyük’ü insanlık tarihi açısından önemli kılan bir diğer yönü de Anadolu’da madencilik tarihini de yeniden güncellemiş olması… Çatalhöyük, madenciliğin Anadolu’daki başlangıç tarihini Neolitik Dönem’e kadar indiriyor. O dönemde insanların toplayıcılık ve avcılığın yanında çiftçilikle de uğraştıklarını gösteren zengin buluntular dikkat çekiyor.
1018
PLANLI KENTLEŞMENİN İLK ÖRNEĞİ ÇATALHÖYÜK
Çatalhöyük’teki duvar resimlerinde kent planına da rastlanıyor. Bu buluntu, planlı yerleşmenin de ilk kez Çatalhöyük’te gerçekleştirildiğini açıkça gözler önüne seriyor. Planlı kentleşme ile birlikte 10 bin yıl önce bu topraklarda yaşayan insanlarda mülkiyet hakkı kavramının da geliştiği görülüyor. Pişmiş topraktan yapılmış damga mühürler de günümüzdeki mülkiyet kavramının o devirde başladığını belgeliyor.
1118
DOĞU VE BATI HÖYÜĞÜ OLMAK ÜZERE İKİ BÖLÜMDEN OLUŞUYOR
İnsanlığın gelişiminde önemli bir evre olan yerleşik toplumsal hayata geçişle birlikte, tarımın başlangıcı ve avcılık gibi önemli sosyal değişim ve gelişmelere tanıklık eden Çatalhöyük Neolitik Kenti, Güney Anadolu Platosu’nda yaklaşık 14 hektarlık bir alan üzerinde yer alıyor. İki höyükten oluşan Çatalhöyük Neolitik Kenti’nin daha uzun olan Doğu Höyüğü, M.Ö. 7400 ve 6200 yılları arasına tarihlenen 18 Neolitik yerleşim katmanından oluşuyor. Söz konusu katmanlarda, sosyal örgütlenmeyi ve yerleşik hayata geçişi simgeleyen duvar resimleri, rölyefler, heykeller ve diğer sanatsal öğeler yer alıyor.
Batı Höyüğü ise M.Ö. 6.200 ve 5.200 yılları arasına tarihlenen Kalkolitik Döneme ait kültürel özellikler göstermektedir. Bu özellikleriyle Çatalhöyük, aynı coğrafyada 2000 yıldan fazla bir süredir var olan köylerden kentsel hayata geçişin de önemli bir kanıtı. Ortadoğu ve Anadolu’da diğer Neolitik alanlar bulunmuş olmasına rağmen, Çatalhöyük Neolitik Kenti, kalıntıların boyutu, yaşayan toplumun yoğunluğu, güçlü sanatsal ve kültürel gelenekler ve zaman içindeki sürekliliğin benzersiz bileşimi ile olağanüstü evrensel değer taşıyor.
1218
DÖNEMİN ŞARTLARINDA EN İLERİ TEKNOLOJİ BURADA
Çatalhöyük'te bulunan alet ve malzemelerin hemen hepsi taş, pişmiş toprak, baltalar, sığ tabaklar, yüksek kabartma bereket tanrıçası motifleri ile süs eşyası olarak kullanılan bilezik ve kolyelerden oluşuyor. Pişmiş topraktan iri taneli hamura sahip, çarksız siyah ve kiremit renkli kaplar ve çanaklar bulunmuştur. Ayrıca ana tanrıça ve mukaddes hayvan figürü de pişmiş topraktan yapılmıştır. Kemikten yapılmış kesici ve delici aletler ile obsidyenden yapılmış mızrak ve ok uçları Çatalhöyük'te kullanılan en önemli malzemelerdir.
1318
10 BİN YIL ÖNCE ÇİZİLEN RESİMLER GEÇMİŞİ BUGÜNE TAŞIDI
Çatalhöyük'te duvar resimleri en erken 10. en geç 11. tabakada bulunmuş. En güzel ve gelişmişleri ise 7. ve 5. tabakalara ait. Bu resimler paleolitik insanın mağara duvarlarına yaptığı resimlerin bir gelenek olarak devamıdır. İnanç olarak avın bereketi için yapılan resimlerdir. Geç döneme doğru duvar resimlerinde ev sahnelerinin azaldığı ve kuş motifleri ile geometrik desenlerin ortaya çıktığı görülür. Duvarlara resmedilmiş olan akbabalar tarafından parçalanan başsız insan figürlerinin ölü gömme adetleri ile ilgili olduğu sanılıyor. Akbabalar tarafından et kısmı yenerek temizlenen kemikler toparlanarak hasırlardan yapılmış bir örtüye sarılır ve ev içindeki şekillerin altına gömülürmüş. Şekiller altında yapılan araştırmalarda çok sayıda iskelet ortaya çıkarılmış. Ölü hediyesi olarak kemikten yapılmış aletler, renkli taşlar, kesici aletlerden taştan baltalar, deniz kabuğundan yapılmış boncuklar konmuş.
1418
ÇATALHÖYÜK KARŞILAMA MERKEZİ 10 BİN YIL ÖNCESİNE GÖTÜRÜYOR
Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından şehre kazandırılan Türkiye'nin en büyük ahşap konstrüksiyonlu kamu binası olan Çatalhöyük Tanıtım ve Karşılama Merkezi de 10 bin yıl öncesinden izlerin günümüze taşındığı Çatalhöyük’te bulunuyor.
2023 yılında tamamlanarak hizmete açılan Çatalhöyük Karşılama Merkezi, geçmişe yolculuk ederek tarihle iç içe olmak isteyenler için eşsiz bir fırsat sunuyor. Merkezi ziyaret eden misafirler binlerce yıl öncesine yolculuk yapıyor.
1518
Çatalhöyük Tanıtım Ve Karşılama Merkezi projemiz; UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Çatalhöyük'ün canlanması ve ziyaretçilerini etkili bir şekilde karşılayabilmesi amacıyla hayata geçirilen bir girişimdir. Çatalhöyük Tanıtım ve Karşılama Merkezi, turistleri ağırlama, bilgi sunma ve kültürel deneyimlerini zenginleştirme hedefleri doğrultusunda tasarlanmıştır.
1618
Tamamen ahşaptan inşa edilen Çatalhöyük Tanıtım ve Karşılama Merkezi, 4 bin 500 metrekarelik bir alana yayılmıştır. Bu alanda, ziyaretçilerin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilen kapsamlı bir tesis bulunuyor. Merkez, içerisinde kafeteryalar ve özellikle sergi alanları gibi çeşitli olanaklar sunarak turistlere benzersiz bir deneyim sunmayı amaçlıyor.
1718
Türkiye'nin en büyük "Ahşap Kamu Yatırımı" unvanına sahip olan Çatalhöyük Tanıtım ve Karşılama Merkezi, 28 bin 500 metrekarelik geniş bir arazi üzerine kurulmuştur. Toplamda 4 bin 500 metrekarelik kapalı alana sahip olan merkez, müze niteliği taşıyan özellikleriyle öne çıkıyor.
1818
Çatalhöyük Tanıtım ve Karşılama Merkezi, kültürel zenginlikleriyle ünlü olan Çatalhöyük'ü daha geniş bir kitleye tanıtmayı ve ziyaretçilere unutulmaz bir deneyim sunmayı hedefliyor. Türkiye'nin kültürel mirasını koruma ve turizm potansiyelini artırma amacı taşıyan bu proje, ahşap mimariyle çevre dostu bir yaklaşım benimseyerek sürdürülebilir bir turizm modeline katkı sağlıyor.
Türkçe karakter kullanılmayan yorumlar onaylanmamaktadır.