YİTİK HAZİNENİN KÂŞİFİ FUAT SEZGİN

Bu hafta sizlere 30 Haziran 2018 tarihinde ebedi âleme intikal eden Prof. Dr. Fuat Sezgin’den bahsedeceğiz. Fuat Sezgin’i dilimizin döndüğünce anlatmaya çalışacağız.  Bilemiyorum kelimelerimiz ilim ve irfanla geçen 94 yıllık bir ömrü anlatmaya kifayet edecek mi? Hocamızın vefat haberi duyulduğundan beri yakın çevremiz de dâhil nedense pek fazla tanınmadığını fark ettik. Popüler kültürün hâkim olduğu bir dünyada bunu normal mi karşılamalıyız? Yoksa bizler yani mütedeyyin camia da mı köklerimizden habersiziz? Şayet insanlarımızı Fuat Sezgin gibi ilim, kültür ve sanat hayatımızı besleyen ana kaynakların varlığından haberdar edememişsek, hocamızı tanımayanlar kadar onu anlatamadığımız için bizlerin de mesuliyeti var. İsterseniz başlıkta kullandığımız ifadeyi açıklayarak başlayalım yazımıza. Yıllarca kasıtlı olarak üzeri örtülen, görmezden gelinen İslam bilim ve teknoloji tarihini yeniden ortaya çıkardığı için ona “Yitik Hazinenin Kâşifi” deniliyor.

1924 yılında Bitlis’te dünyaya gelen Fuat Sezgin’in ilk, orta ve lise tahsili de Doğu Anadolu bölgesinde geçer. Liseden sonra üniversite tahsili için İstanbul’a gider. Esas merakı matematik olan Fuat Sezgin’in hedefi mühendis olmaktır. Günlerden bir gün edebiyat fakültesinde okuyan bir yakını, onu bir seminere götürür. Konuşmacı, dünyanın en tanınmış oryantalistlerinden biri olan Alman Hellmut Ritter’dir. Seminer sırasında Ritter’in anlattıklarından etkilenen Sezgin, edebiyat fakültesine kaydını yaptırır ve Ritter’in öğrencisi olur. II. Dünya Savaşı sırasında ortalık büyük bir kargaşa içerisindedir ve Almanlar Bulgaristan’a kadar dayanmıştır. Bu durum karşısında Türkiye de teyakkuz halindedir. Bu dönemde Fuat Sezgin, hocasının da teşvikiyle 6 ay eve kapanarak günde yaklaşık 17 saat çalışmak suretiyle Arapçayı ileri düzeyde öğrenir. Zaman içerisinde Süryanice, Farsça, Latince ve İbraniceyi de öğrenir. Sezgin’deki sabır ve çalışma azmi hocasının dikkatini çeker. Ritter 3. yarıyıldan sonra Fuat Sezgin’i de kütüphanelere götürmeye başlar. Sezgin ilk olarak İslam araştırmaları konusunda bilinen bir isim olan Brockelmann’ın Arap Edebiyatı Tarihi adlı eserini incelemeye başlar. Bu eserde, Türkiye kütüphanelerinde bulunan yazma eserlere çok az atıf yapıldığını fark eder ve bu konuda bir zeyl yazmaya karar verir.

1951’de Mecazü’l-Kur’an üzerine yaptığı çalışma ile doktor; 1954’de ise Buharî’nin Kaynakları adlı çalışmasıyla doçent unvanını alır. 1960 yılına gelindiğinde Türkiye’de ihtilal olur ve çoğu akademisyen gibi Fuat Sezgin de ihtilalciler tarafından üniversiteden uzaklaştırılır. Tarihe 147’likler olarak geçen kişilerden birisi de Fuat Sezgin’dir. Türkiye’de işsiz kalan Sezgin, Almanya’ya gitmeye karar verir. Frankfurt Üniversitesi’nde misafir öğretim görevlisi olarak ders vermeye başlar. 1966’da Tabii İlimler Tarihi Kürsüsüne profesör olarak atanır. Aynı yıl Ursula Hanım’la evlenir ve bu evlilikten Hilal adında bir kızları dünyaya gelir. Fuat Sezgin, Almanya’ya ilk geldiği dönemde uluslararası bir kurulun İslam Bilimleri Tarihi üzerinde çalıştığını görür. Arap-İslam İlimleri Mecmuasının 1. cildi yayınlanınca uluslararası kurul kendisini lağvederek bu alanı Sezgin’e bırakır. Sezgin’in yönetiminde yayımlanan mecmua bu alanda en güvenilir kayak haline gelir. 1982’de Goethe Üniversitesi bünyesinde Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsünü kurar. Enstitüde bulunan eserleri kataloglar halinde yayımlar. Daha sonra 5 ciltlik İslam’da Bilim ve Teknik adlı eserini yayımlar. 1967’de tamamladığı Arap-İslam Bilim Tarihi adlı eseri ise 17 ciltten oluşuyor. Fuat Sezgin’in yayımlanmış çok sayıda eseri vardır. Gülhane Parkı içerisindeki Has Ahırlar binasında 24 Mayıs 2008’de açılan İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi de onun katkılarıyla açılmıştır.

Kızının yaptığı açıklamalara göre Fuat Sezgin ölmeden önce Almanya tarafından haksızlıklara uğratılmış, kitaplarına ve yarım kalan çalışmalarına el koyulmuştur. 12 Mayıs 2017 tarihinde hocanın çalışma odasına ve kitaplarına erişimi engellenmiş olup o tarihten beri kitapları enstitüde esaret altındadır. Ömrünü bu enstitüye adamış bir ilim adamına gösterilen bu tavrın kabul edilebilir bir yönü yoktur.      

     

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,çok uzun ve ilgili içerikle alakasız,
Türkçe karakter kullanılmayan yorumlar onaylanmamaktadır.