Konya’nın 50 milyar liralık bütçesi yeterli mi?

Konya…

Son yıllarda sadece büyüyen değil, yerin altında ve üstünde yeniden şekillenen bir şehir haline geliyor.

Bir tarafta tramvay hatları uzuyor, diğer tarafta KONYARAY Banliyö Hattı yükseliyor. Kavşaklar yeniden düzenleniyor, yollar yenileniyor, raylı sistem yatırımları hız kazanıyor.

Şehir adeta büyük bir şantiyeye dönüşmüş durumda.

Peki bütün bu dönüşümün karşısında Konya Büyükşehir Belediyesi’nin 2027 yılı için konuşulan 50 milyar liralık bütçesi yeterli olacak mı?

Bence asıl tartışılması gereken soru bu.

2026'DA 49 MİLYAR LİRA VARDI

Konya Büyükşehir Belediyesi’nin 2026 yılı bütçesi 49 milyar lira olarak belirlenmişti. Bunun 16 milyar lirası sermaye giderlerine ayrılırken, mal ve hizmet alımları için 20 milyar lira, personel giderleri için ise 2,4 milyar lira öngörülmüştü.

2027 için konuşulan rakam ise 50 milyar lira.

İlk bakışta büyük bir rakam.

Ancak önemli olan bütçenin büyüklüğünden çok Konya'nın önündeki yatırım yükünün büyüklüğü.

Çünkü Konya'nın ulaşım ihtiyacı değişiyor. Nüfus artıyor, sanayi büyüyor, yeni yerleşim alanları oluşuyor ve şehir dört bir yana doğru genişliyor.

RAYLI SİSTEM YATIRIMLARI BÜYÜYOR

KONYARAY'ın 23 kilometrelik ilk etabında çalışmalar sürüyor. Durakların yapımı devam ederken elektrifikasyon çalışmaları da başladı. Hedef, hattı 2027 içerisinde tamamlamak.

Tamamlandığında sistemin günlük yaklaşık 90 bin yolcu kapasitesine ulaşması bekleniyor.

Bir diğer önemli yatırım ise Stadyum-Şehir Hastanesi-Adliye Tramvay Hattı.

Toplam 21,2 kilometrelik hattın 11,2 kilometrelik bölümü Büyükşehir Belediyesi tarafından, 10 kilometrelik bölümü ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılıyor.

Projenin başlangıç maliyeti yaklaşık 10 milyar 870 milyon lira.

Bu hattın tamamlanmasıyla günlük yaklaşık 60 bin yolcu taşınması hedefleniyor.

METRO DAHA BÜYÜK BİR YATIRIM

Konya'nın ulaşım geleceğindeki en önemli projelerden biri ise metro.

Necmettin Erbakan Üniversitesi ile Selçuk Üniversitesi arasında planlanan yaklaşık 29 kilometrelik, 26 istasyonlu M1 metro hattının yatırım bedeli yaklaşık 142,7 milyar lira seviyesinde.

Elbette bu rakamı doğrudan Büyükşehir Belediyesi'nin bütçesiyle karşılaştırmak doğru değil. Büyük projelerde Büyükşehir Belediyesi ile merkezi hükümet arasında görev ve finansman paylaşımı bulunuyor.

Ancak ortaya çıkan tablo çok net:

Konya'nın önündeki yatırım ölçeği artık onlarca milyar lirayla ifade ediliyor.

MESELE SADECE RAY DÖŞEMEK DEĞİL

Raylı sistem yatırımlarının maliyeti yalnızca raylardan oluşmuyor.

Kavşaklar, alt geçitler, üst geçitler, istasyonlar, elektrifikasyon, araç alımı, asfalt ve yol düzenlemeleri de bu yatırımların bir parçası.

Örneğin Şehir Hastanesi-Yeni Sanayi tramvay güzergâhında bağlantılı yollar da yenileniyor. Şehit Burak Aydoğan Caddesi'ndeki yaklaşık 2 kilometrelik yol için 3 bin ton asfalt kullanıldı ve çalışma 15 milyon liraya mal oldu.

Üstelik altyapıyı yapmak da yetmiyor.

KONYARAY için 4 set, toplam 16 banliyö aracı alımı için de ihale süreci başlatıldı. Çünkü ulaşım sisteminin kurulmasının ardından işletme, enerji, bakım ve personel maliyetleri de ortaya çıkıyor.

50 MİLYAR LİRA NEDEN YETMEYEBİLİR?

Şimdi soruya gelelim:

50 milyar lira Konya'ya yeter mi?

Benim kanaatim şu:

Konya'nın bugünkü ihtiyaçları açısından güçlü bir bütçe olabilir. Ancak şehrin gelecek vizyonu düşünüldüğünde 50 milyar lira çok da büyük bir kaynak değil.

2026 bütçesi 49 milyar lirayken 2027 için konuşulan 50 milyar lira, nominal olarak sadece 1 milyar liralık, yani yaklaşık yüzde 2'lik bir artış anlamına geliyor.

İnşaat, enerji, işçilik, araç ve altyapı maliyetlerindeki artış düşünüldüğünde bu artışın reel yatırım gücü çok daha sınırlı kalabilir.

Bu nedenle Konya'nın yalnızca daha büyük bir belediye bütçesine değil, daha güçlü bir finansman modeline ihtiyacı var.

Merkezi hükümet desteği, dış finansman, uzun vadeli krediler ve uluslararası finans kuruluşlarının kaynakları büyük önem taşıyor.

KONYA ARTIK FARKLI BİR ÖLÇEKTE

Konya'nın geniş coğrafyası da maliyetleri artırıyor.

Merkezin yanı sıra ilçelere, kırsala, yeni sanayi bölgelerine ve yeni konut alanlarına hizmet götürülüyor. Bunun yanında kentsel dönüşüm, kamulaştırma, yol ve raylı sistem yatırımları devam ediyor.

Dolayısıyla 50 milyar lirayı değerlendirirken yalnızca rakama bakmak yeterli değil.

Bu paranın karşılığında kaç kilometre yol, kaç istasyon, kaç kavşak ve kaç yeni ulaşım bağlantısı yapılacağına bakmak gerekiyor.

Konya Büyükşehir Belediyesi'nin son açıklamalarına göre mevcut 27 kilometrelik raylı sistem hattına 54 kilometrelik yeni hat ekleniyor. Gelecekte ise toplam 114 kilometrelik yeni raylı sistem ilavesi hedefleniyor.

Bu, Konya için küçük bir değişim değil.

Şehrin ulaşım anlayışı baştan aşağı değişiyor.

SON SÖZ

Ben 50 milyar lirayı küçümsemiyorum.

Tam tersine, 50 milyar lira önemli ve güçlü bir kaynak.

Ancak Konya'nın hedefleri daha büyük.

KONYARAY, yeni tramvay hatları, metro, kentsel dönüşüm, yeni yollar, kavşaklar ve büyüyen sanayiyle birlikte şehrin yatırım ihtiyacı da her geçen gün artıyor.

Bu nedenle benim kanaatim net:

50 milyar lira Konya için güçlü bir başlangıç olabilir; ancak şehrin önümüzdeki yıllardaki ulaşım ve şehircilik hedefleri düşünüldüğünde tek başına yeterli değildir.

Konya'nın artık sadece büyükşehir bütçesine değil, büyükşehir ölçeğinde bir finansman modeline ihtiyacı var.

Çünkü mesele yalnızca 2027'de ne kadar para harcanacağı değil.

Asıl mesele, Konya'nın önümüzdeki 20-30 yılının nasıl finanse edileceği.

Bugün atılan her ray, yapılan her kavşak ve açılan her istasyon aslında 2050 Konya'sının temelini oluşturuyor.

NEÜ'YE YENİ REKTÖR KİM OLACAK?

Kulislerde en çok konuşulan diğer bir konu ise NEÜ’ye tıpçı bir rektör beklentisi. Edinilen bilgilere göre şehir siyasetinin de yakından tanıdığı, NEÜ’de alanında çok bilinir bir tıpçı ismin adaylığının en doğru tercih olacağı daha çok konuşulmaya başlandı. Fakat benim edindiğim bilgilere tam tersi Konya’nın yakından tanıdığı bu işin mutfağından gelen bir ismin olacağı yönünde. Yakın zamanda Konya'da bu ismi duymaya başlayacağız...