Felsefe; hayatın, evrenin ve doğanın rasyonel (akıl, us) ve empirik (deney, tecrübe) ekseninde araştırılması, sorgulanması sürecidir. Tanımın kendisine baktığımız zaman felsefe evrensel, genel ve kapsayıcı bir bilgi türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Tanımda dikkat çeken bir önemli nokta ise rasyonalizm ve empirizm kavramlarıdır. Rasyonalizm ve empirizm bir bakıma “Felsefe Nedir?” sorusuna verilen iki ana cevaptır. Rasyonalizm; aklı, ussal bilgiyi temele alan, insanın potansiyel olarak doğuştan birtakım bilgilerle geldiğini savunan felsefi görüştür. Öte yandan empirizm deneyim ve deneye dayalı bilgiyi esas alan ve insanın doğuştan herhangi bir potansiyelle gelmediğini söyler. Ayrıca insan bilgisinin deneyimle şekillendiğini savunur. Felsefe tarihinde Platon, Aristoteles, Descartes, Spinoza ve Leibniz gibi rasyonel (akıl, us) felsefenin temsilcileridir. Sofistler, David Hume, John Locke gibi isimler de empirik (deney, deneyim) felsefenin temsilcileridir. Hem rasyonalizm hem empirizm; “Felsefe Nedir?” sorusunda aranan yanıtları oluşturur. Her iki çerçevede bize hayatı, evreni ve doğayı felsefenin gözüyle bakmayı öğretir.

“Felsefe Nedir?” sorusu insan gerçekliğine temas eden bir sorudur. İnsan bu soruyu kendisine sorduğu zaman aslında kendi gerçekliğine karşı sorgulama ve araştırma imkânı elde etmiş olur. Bunun yanında; “Ben Kimim?”, “Evrendeki amacım ne?”, “Nasıl davranmalıyım?”, “Hayatın anlamı nedir?” vb. sorular felsefe nedir sorusu etrafında sorulmaktadır. Ayrıca bu sorular insanın kendisi üzerine felsefe yaparken sorduğu önemli sorulardır.

“Felsefe Nedir?” sorusuyla bakılması gereken bir diğer nokta ise evren ya da doğa üzerine bu sorunun yöneltilmesidir. Özellikle evrenin bir başlangıcının ve sonunun olmasını üzerine üretilen bir düşünce yine “Felsefe Nedir?” sorusuna bizi götürür. Doğa ile insan arasında kurulacak bir ilişkide yine “Felsefe Nedir?” sorusu gündeme gelir. Evren üzerine yapılan felsefi sorgulama kozmoloji, fizik vb. alanları doğurur. Doğa üzerine yapılan bir sorgulamada fizik, kimya, biyoloji ve daha birçok disiplin ortaya çıkar. Başka bir deyişle; “Felsefe Nedir?” sorusuyla biz hayatımızı var ediyor, bilim yaparak merakımızı gideriyor ve varlık karşısındaki konumumuzu belli çerçevelere oturtmaya çalışıyoruz. Önceki paragraflarda sunduğumuz tartışma “Felsefe Nedir?” sorusuyla hayatı, evreni, insanı ve doğayı ele aldı. Şimdi bu tartışma ekseninde felsefe eğitimi üzerine de birkaç söz söyleyeceğiz.

Felsefe eğitimi üzerine düşünmek demek aslında insanın kendini ortaya koyması anlamını taşır. Felsefe eğitimiyle temas eden bir insan bilginin sınırlarını kavrar. Ayrıca varlığın kendisi için ne anlam ifade ettiğini sorar. Diğer insanlarla ve kendisiyle olan ilişkisinde nasıl ve ne şekilde davranması gerektiğinin yollarını arar. Hayatı anlamlandırma sürecinde sanata başvurur. Semboller yoluyla bir kültür örüntüsü meydana getirir. Toplum üzerine düşünerek en ideal düzeni arar. Kısacası felsefe eğitiminden geçen bir insan “insan olmaklığının” sınırlarında yürür. Ayrıca; akıl, algı, düşünme, hissetme, hayal gücü, irade, arzu vb. yetilerini kullanmayı öğrenir.

"Felsefe Nedir?" sorusuyla kalkan bir insan, felsefe eğitimiyle temas ettiği anda; varlık, bilgi ve değer alanlarında nerede durduğunu ve hangi noktada olacağını bilir. Bununla birlikte hem akli tarafını hem de deneyim tarafını ne şekilde kullanacağını öğrenir. İnsanın yetkinleşmesi, duyarlı bir birey olması, sorumluluk sahibi olması ve bir bütün olarak bu dünyada bir anlam varlığı seviyesi yakalaması "Felsefe Nedir?" sorusuyla mümkündür. Bunun da yanında felsefe eğitimine temas eden bir insan; bir kendilik bilincine sahip olur. Daha sonra bu kendilik bilinciyle şahsiyet sahibi bir benliğe kavuşur. Sonuç olarak insan, felsefe yapma sorumluluğunu hiç olmadığı kadar kendini mecbur hissetmelidir. Çünkü felsefe hem bir mana kümesi kurar hem de insanı insan olmaya iter.

Esen kalın...